Karakterstructuren

Karakterstructuren laten zien hoe iemand zich naar buiten toe manifesteert. En dan met name als het even moeilijk gaat of als iemand angst of stress ervaart. Het gaat over de neiging die mensen hebben om zich in die situaties te laten zien qua gedrag. Over de gewoontes waar ze dan onbewust ‘inschieten’.

Karakterstructuren hebben we allemaal. Ze zijn niet goed. Ze zijn niet slecht. Het is een middel om jezelf beter te leren kennen en je blinde vlekken te zien. 

De structuren kun je zien als een set persoonlijke overlevingsstrategieën die vaak onbewust ingezet worden.
Je kunt ze ook zien als jassen die iedereen aan de kapstok heeft hangen. Afhankelijk van de (spannende) situatie wordt een jas aangetrokken. Vaak al voordat het nodig is of helemaal niet nodig is.
Het is erg handig om je bewust te zijn wanneer jij één van de jassen aantrekt en dus ook wanneer je er één aantrekt als het helemaal niet nodig is.  

Gedrag is niet wie iemand is. Gedrag kun je kiezen.
Gedrag beïnvloedt gevoel en daarom is het heel handig en prettig om hier inzicht in te hebben. Als er inzicht is hoe je op bepaalde situaties reageert, kun je bewust kiezen hoe je er mee om wilt gaan. Dat geeft op persoonlijk niveau meer regie en een blijer gevoel. In de samenwerking of samenleving met anderen heeft het positieve invloed omdat mensen eerder naar zichzelf kijken als veroorzaker van de omstandigheden in plaats van veelal te wijzen naar een ander.

Wat kun je ermee?

Als je inzicht hebt in je persoonlijke karakterstructuren kun je het gebruiken om jezelf te ontwikkelen. Sommige conflicten, problemen en angsten lijken aan je vast te zitten en je lijkt er met een vast patroon op te reageren. Het is zoals het is. Het hoort bij jou. Je hoeft het niet te veranderen. Je kunt wél veranderen hoe je ermee omgaat. Hoe je erop reageert. Dat geeft een andere reactie, een ander gevoel en een ander resultaat. Zowel voor jou als voor de mensen om je heen. Je zult je reactie op moeilijke en stressvolle situaties gaan herkennen. Het geeft je de mogelijkheid om te kiezen hoe je gaat reageren. Het leert je effectiever te reageren.
Daarnaast helpt het je om het gedrag van anderen te begrijpen en er beter mee om te leren gaan.

Professionele begeleiding is belangrijk

Inzichten kunnen diepe indruk maken. Het kan confronterende herinneringen oproepen aan het verleden en/of aan de opvoeding. Het is niet altijd eenvoudig om een specifieke karakterstructuur te onderscheiden. Eenzelfde soort gedrag kan zich laten zien bij verschillende structuren maar een andere oorsprong hebben. Die oorsprong is belangrijk. Die laat zien waarom iemand het betreffende gedrag vertoont.

Welke structuren zijn er?

De afwezige 

Bij een persoon met de afwezige structuur hoort een beschouwende houding, hij ziet vaak haarscherp wat een ander nodig heeft of vraagt. Hij leeft in zijn hoofd, met de ratio als vluchtmechanisme van het gevoel. Hij voelt zich niet snel ergens echt thuis. Over het algemeen hebben personen met deze structuur een goed ontwikkelde intuïtie.

De behoeftige 

Het uiterlijk gedrag van een persoon met de behoeftige structuur is vaak: ‘ik heb niemand nodig.’ Hij vindt het moeilijk om verlangens en gevoelens uit te drukken, uit angst dat de omgeving deze niet zal vervullen. Iemand met deze structuur leeft met de angst om tekort te komen. In plaats van openlijk te erkennen en te vragen, doet hij dit op een impliciete en verborgen manier. Personen met deze structuur zijn vaak heel zorgzaam en weten goed wat een ander nodig heeft.

De opofferende 

Iemand met een opofferende structuur vindt het moeilijk om iets te zeggen dat voor een ander vervelend kan zijn. Hij is bang de sympathie te verliezen en gaat gemakkelijk over zijn eigen grenzen heen. Personen met deze structuur kunnen steun en toeverlaat voor anderen zijn; anderen kunnen op hen bouwen.

De presteerder

Bij iemand met deze structuur bestaat de sterke behoefte om te voldoen door middel van presteren. Hij creëert graag een ongeschonden beeld van zichzelf. Hij kan hard werken en gaat daarbij gemakkelijk over zijn grenzen heen. Vaak is hij haastig en ongeduldig. Anderen kijken vaak een beetje tegen hem op. Een persoon met deze structuur bereikt vaak veel in het leven.

De strijder 

Het meest duidelijke kenmerk van iemand met deze structuur is een wantrouwende houding ten opzichte van de omgeving. Hij denkt vooruit in scenario’s. Hij heeft ook de neiging om de omgeving in de gaten te houden. Hij zorgt ervoor dat hij niet onderuit gehaald wordt. Een persoon met deze structuur kan voor anderen in tijden van flinke storm een rots in de branding zijn.